Dünyada uranyum rezervleri ülke ülke konusunda ve Türkiye'de bulunan uranyum yatakları nerelerde ve hangi il ilçelerde olduğuna dair bilgiler aktaracağız. Madenciliğe ve günümüzde enerji sorunu nedeniyle nükleer santrallerin ana yakıtı olan Uranyum madeninin dünyadaki üretimi ve fiyatları hakkında bilgiler vereceğiz. Peki, 1 kg uranyum kaç TL? 1 gram uranyum ne kadar? Uranyum ne işe yarar? uranyum Türkiye'de nerede çıkarılır? İşlenmiş uranyum fiyatı, Saf uranyum fiyatı, uranyum-235 fiyat, Uranyum radyasyon yayar miı? gibi soruların yanıtı. Uranyum, nükleer enerji üretiminde kullanılan bir elementtir. Dünyada bilinen uranyum rezervleri yaklaşık 7,6 milyon ton civarındadır. Bu rezervlerin dağılımı ise şöyledir:
Dünyada Uranyum Rezervleri Ülkeler
Uranyum, nükleer enerji üretiminde kullanılan bir metaldir. Uranyum rezervleri, belirli bir piyasa fiyatına dayalı olarak izotoptan bağımsız olarak geri kazanılabilir uranyum miktarını ifade eder. Dünyada bilinen uranyum rezervleri yaklaşık 7,6 milyon ton civarındadır. Bu rezervlerin dağılımı ise ülkelere göre farklılık göstermektedir. Bu yazıda, dünyadaki en büyük uranyum rezervine sahip ülkeleri sıralayacağız.
1. Avustralya
Avustralya, 1.780.800 ton uranyum rezervine sahiptir ve böylece dünya sıralamasında ilk sırada yer almaktadır. Dünyada bilinen uranyum rezervinin yüzde 31'i bu ülkede bulunmaktadır. Avustralya'nın uranyum madeni 1954'ten beri çıkarılmakta ve şu anda üç maden işletilmektedir: Olympic Dam, Ranger ve Beverley. Avustralya'nın yıllık uranyum üretimi 2018 yılında 6.517 ton olmuştur.
2. Kanada
Kanada, 703.600 ton uranyum rezervine sahiptir ve dünya sıralamasında ikinci sırada yer almaktadır. Dünyada bilinen uranyum rezervinin yüzde 10'u bu ülkede bulunmaktadır. Kanada'nın uranyum madenciliği 1930'larda başlamış ve özellikle Saskatchewan eyaletinde yoğunlaşmıştır. Kanada'nın yıllık uranyum üretimi 2018 yılında 7.001 ton olmuştur.
3. Kazakistan
Kazakistan, 941.600 ton uranyum rezervine sahiptir ve dünya sıralamasında üçüncü sırada yer almaktadır. Dünyada bilinen uranyum rezervinin yüzde 14'ü bu ülkede bulunmaktadır. Kazakistan'ın uranyum madenciliği 1950'lerde Sovyetler Birliği döneminde başlamış ve bağımsızlıktan sonra gelişmiştir. Kazakistan'ın yıllık uranyum üretimi 2018 yılında 21.705 ton olmuştur ve bu rakamla dünyanın en büyük uranyum üreticisi konumundadır.
4. Namibya
Namibya, 463.000 ton uranyum rezervine sahiptir ve dünya sıralamasında dördüncü sırada yer almaktadır. Dünyada bilinen uranyum rezervinin yüzde 7'si bu ülkede bulunmaktadır. Namibya'nın uranyum madenciliği 1970'lerde başlamış ve iki büyük maden işletilmektedir: Rössing ve Langer Heinrich. Namibya'nın yıllık uranyum üretimi 2018 yılında 5.525 ton olmuştur.
5. Rusya
Rusya, 395.200 ton uranyum rezervine sahiptir ve dünya sıralamasında beşinci sırada yer almaktadır. Dünyada bilinen uranyum rezervinin yüzde 6'sı bu ülkede bulunmaktadır. Rusya'nın uranyum madenciliği Sovyetler Birliği döneminde başlamış ve çeşitli bölgelerde devam etmektedir. Rusya'nın yıllık uranyum üretimi 2018 yılında 2.904 ton olmuştur.
Dünyada Keşfedilen Uranyum Yatakları Ülke Ülke Sıralaması
- Avustralya: 1.780.800 ton (%23,3)
- Kazakistan: 941.600 ton (%12,3)
- Kanada: 703.600 ton (%9,2)
- Namibya: 463.000 ton (%6,1)
- Güney Afrika: 449.300 ton (%5,9)
- Nijer: 411.300 ton (%5,4)
- Rusya: 395.200 ton (%5,2)
- Çin: 366.000 ton (%4,8)
- Brezilya: 276.800 ton (%3,6)
- Grönland: 228.000 ton (%3,0)
- Ukrayna: 220.700 ton (%2,9)
- Moğolistan: 141.500 ton (%1,9)
- Amerika Birleşik Devletleri: 138.200 ton (%1,8)
- Özbekistan: 130.100 ton (%1,7)
- Hindistan: 129.000 ton (%1,7)
- Çekya: 119.300 ton (%1,6)
- Endonezya: 78.000 ton (%1,0)
- Botsvana: 73.500 ton (%1,0)
- Tanzanya: 58.100 ton (%0,8)
- Ürdün: 47.700 ton (%0,6)
- Diğer ülkeler: 329.900 ton (%4,3)
Türkiye’de Uranyum Rezervleri Nerelerde Var?
Türkiye’de geçmiş dönemlerde yapılmış olan uranyum aramaları sonucunda pilot laboratuvar çalışmaları yapılmıştır. Bu teknolojik çalışmalar sırasında, bulunan uranyum cevherinden sarı pasta üretimi de gerçekleştirilmiştir. 1974 yılında Köprübaşı (Manisa) cevherlerinde MTA tarafından kurulan pilot tesisler 1974-1982 yılları arasında faaliyet göstermiş, bu tesislerde Köprübaşı ve Fakılı (Uşak) yöresinde çıkarılan uranyum cevherlerinden yaklaşık 1200 kg sarı pasta üretilmiş ve 1996 yılında da TAEK’e teslim edilmiştir. 2017 yılı verilerine göre Ülkemizde toplam 12.614 ton uranyum rezervi olduğu belirlenmiştir. MTA, Nevşehir-Avanos-Yeşilöz sahasında uranyum arama çalışmalarına devam etmektedir.
Türkiye uranyum rezervi (2017 yılı)
Bölge - TENÖR (% U3O8 ) - REZERV (ton)
- Manisa - Köprübaşı 0,04 - 0,07 3.487
- Uşak-Eşme-Fakılı 0,05 490
- Yozgat-Sorgun 0,1 6.700
- Aydın-Küçükçavdar 0,04 208
- Aydın-Demirtepe 0,08 1.729
TOPLAM 12.614
Ülkemizdeki mevcut yatakların ortalama tenör ve rezervleri, aranıp bulundukları yıllarda, dünyaca kabul edilen ekonomik sınırlarda olmalarına rağmen, günümüzde bu değerler söz konusu sınırların altında kalmıştır. Bunun nedeni, son yıllarda nükleer santral planlamalarında önemli değişiklikler olması ve özellikle Kanada ve Avustralya'da yüksek tenörlü ve üretim maliyetleri düşük olan uranyum yataklarının bulunmasıdır.
Yozgat-Sorgun yöresinde MTA tarafından yapılan arama çalışmaları sonrasında, işletme ruhsatı verilen Temrezli köyü madeninde, Anatolia Enerji Ltd. Şti. tarafından, yerinde kazanım metodu (liç) ile bazik ortamda uranyum kazanımına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bölgede yapılan fizibilite çalışmaları sonucunda yaklaşık 10 yıl faaliyette olması planlanan tesiste çözelti madenciliği teknolojisi ile yaklaşık 4 bin ton U3O8 üretilmesi hedeflenmiştir.
Çözelti madenciliği kapalı bir sistem olup bu metot dâhilinde uranyumun çözeltiye alınarak ürün elde etmesi için işlenmesi yöntemi izlenmektedir. Çözelti madenciliği teknolojisinde uranyum cevherinin bulunduğu yer altı katmanlarına kuyular yardımı ile çözelti verilmektedir. Yeraltındaki katmanlara verilen çözelti bu tabakalarda bulunan uranyum cevherini mobil hale getirmektedir. Çözeltiye alınan uranyum sahada yer alan kuyulardan pompalar yardımı ile yüzeye çıkartılmaktadır. Yüzeye pompalanan çözelti proses tesisine gönderilmekte olup proses tesisinde konsantre uranyum oksit (U3O8) elde edilmektedir.
Sorgun-Temrezli bölgesindeki uranyum yatağı Türkiye’de bilinen uranyum cevherleşmeleri içerisinde rezerv bakımından ekonomik ve tenörü en yüksek olan yataktır. Uranyum cevherleşmesi mercekler şeklindedir, bu merceklerin yüzeyden olan derinliği 25 ile 215m arasında değişmektedir. Yürütülen ekonomik ön değerlendirme çalışmaları sonucunda, kaynağın içerdiği uranyumun miktarı yaklaşık 6.700 ton olarak tahmin edilmektedir.
1 kg uranyum ne kadar?
1 kg uranyum dünya piyasaların 30-40 arası seyrederken 2022 yılında 90 dolar seviyesine kadar yükseldi.
