106 ci yılını kutladığımız Çanakkale Zaferi; bir Milletin azim ve direnme gücünü ortaya koyarak neler yapabileceğinin göstergesi olmuştur. Çanakkale Zaferi şanlı tarihimizin en önemli zaferlerindendir. 1 ci Dünya Savaşında Çanakkale Cephesi Osmanlı Devleti’nin en başarılı olduğu cephedir.
Çanakkale Savaşı’nın nedenleri; İtilaf Devletleri Rusya ile doğrudan temasa geçerek; Rusya’ya silah ve malzeme yardımı sağlamaktı. Bu yolla Süveşh Kanalı ve Hint yolu üzerindeki Türk baskısı kaldırılmış olacaktı. Osmanlı İmparatorluğu 2 Ağustos 1914 te Alman İmparatorluğu ile İttifak Devletleri safında yer almak için bir anlaşma imzalamıştı. Osmanlı İmparatorluğunun imzaladığı Boğazlar Anlaşmasına göre tüm savaş gemilerine kapatılması gereken boğazlardan Alman Donanmasına ait Goeben Savaş Gemisi ve Breslaw ağır Kruvazörü Amiral Sukon komutasında İstanbul’a gelmesi; ve boğazı geçmiş olması savaş nedeni olacaktı. Osmanlı bu gemilerin Almanya’dan satın alındığını açıklıyarak; gergin ortamı yumuşattı. Bu iki gemi 16 Ağustos 1914 te Yavuz ve Midilli adıyla Osmanlı Donanmasına katıldı. Bu gemilerin personeli Osmanlı Donanması Üniforması giyerek görevlerini sürdürdüler. Amiral Souchen Osmanlı Donanma Komutanlığı’na getirilerek çözüm oluşturuldu. Bu iki gemi, ekim 1914 te hem Rus Limanlarını vurdu; hem de Osmanlıyı savaşın içine soktu.
İtilaf Devletleri’nin amacı Osmanlı İmparatorluğunun başkenti konumundaki İstanbul’u alarak; boğazların kontrolünü ele geçirmek ve Rusya’yla güvenli bir tarımsal ve askeri ticaret yolu açmaktı. Alman müttefiklerinden birini savaş dışı bırakarak, İttifak Devletlerini zayıflatmak amacı ile boğaza girdiler.
Yapısı yönüyle savunmaya elverişli Çanakkale Boğazı; Türkler tarafından mayınlanmıştı. Boğaz dış, orta ve iç şeklinde 3 bölgeye bölünmüştü. 3 Kasım 1914 te İngilizler Sebdülbahir ve Kumkale tabyalarını ateşe tuttular. 19 Şubat 1915 te boğazın dış tabyaları tahrip edildi. Fransız ve İngiliz Savaş gemileri Marmara Denizini geçmek üzere plan yaparak 18 Mart 1915 te orta savunma tabyalarını devamlı bombaladı. Daha önce Boğazdaki mayın tarama işleri İngiliz ve Fransız denizcilerince yapılmıştı; hemen sonrasında 7 – 8 mart gecesi Yüzbaşı Hakkı Bey komutasındaki Nusret mayın gemisi karanlık limana çaktırmadan yeniden mayın döşediler. İtilaf Kuvvetleri 16 harb gemisi ile 18 Mart 1915 te boğaza girerek tabyaları ateşe tuttular. Gerek mayınların, gerekse bataryaların atışları ile itilaf Kuvvetleri birçok gemi kaybederek geri çekildi. 1915 sonbaharında Türk Başkomutanlığı, 1 ci Ordu’yu Gelibolu’ya göndererek Türk Ordusu 21 tümene çıkarıldı. Çanakkaleyi 3 günde geçeceğini sanan İtilaf Devletleri General Charles Monroe’nın geri çekinilmesi gerektiği raporuyla 2 İngiliz Tümeni Selanik’e çekildi. Sonrasında 16 Ocak 1916 da İtilaf Devletleri gizlice geri çekildi.
Sonuçları açısından Çanakkale Zaferi’nde Türkler 252300 şehid, yaralı, hasta; İtilaf Kuvvetleri’nin kaybı ise 252 bin ölü, yaralı ve esir oldu. Çanakkale Savaşlarının Kahramanı Anafartalar Grup Komutanı Mustafa Kemal’in Türk Ordusu’nda çok tanınan başarılı bir general yaptı; ve yakın gelecekte başlıyacak olan Kurtuluş hareketine önder bir lider hazırladı. Çanakkale Savaşı’nda önemli sayıda eğitilmiş insan zayiatı oldu. Çarlık rejimi beklediği yardımı müttefiklerinden alamadığı için yıkıldı; 1917 ekiminde Bolşevik ihtilali oldu ve koministler ülke yönetimine geldi.
106 cı yıldönümünü kutladığımız Çanakkale Zaferi; Kahramanlarını saygıyla ve rahmetle anıyoruz. Ruhları şad olsun.
