Önümüzdeki 16 Nisan günü yeni Cumhurbaşkanlığı (Başkanlık ) Sistemini içeren 18 maddelik Anayasa değişikliği için referandum (halkoylaması ) yapılacak; kabul olunursa 2019 yılından itibaren Anayasa değişikliği yürürlüğe girecek; reddolunursa bugünkü yapı devam edecek; Bu sistem tek adam yönetimini getirecektir; biz bu yüzden Demokratik Parlamenter Sistemden yanayız, bu nedenden 18 maddelik Anayasa değişikliğine hayır diyoruz.
Getirilen yeni Cumhurbaşkanlığı Sisteminde kuvvetler ayrılığı prensibi yoktur. Dolasıyla kuvvetler birliği prensibi vardır; çünkü Anayasa Mahkemesinin 15 üyesinden 12 sini Cumhurbaşkanı atamakta; kalan 3 üyeyi de TBMM si atamaktadır. HSYK adı HSK olarak değiştirilmekte; bu kurul hakimler ve savcıların atamasını yapmakta; bu nedenden son derece önemlidir. Bu kurulun 4 üyesini Cumhurbaşkanı atayacak; Adalet Bakanı ve müsteşarı da bu kurulun doğal üyesidir; kalan 7 üyeyi de TBMM atıyor. Ancak getirilen sistemde Cumhurbaşkanı aynı zamanda Parti genel Başkanı da olduğundan kendisini seçen çoğunluk; TBMM sininde çoğunluğunu seçecektir. Dolasıyla seçilen üyeler; aynı zamanda Cumhurbaşkanının seçtiği üyeler paralelinde bir yapıyı kapsayacaktır. Oysa yargı bağımsız olmalı ve Adalet dağıtabilmesi için bağımsız hareket edebilmelidir. Diğer yandan Cumhurbaşkanı aynı zamanda Parti Genel Başkanı da olduğundan; Milletvekili adayını belirlerken ön seçim yaptırma ve ön seçimden geleni aday gösterme gibi bir zorunluluğu yoktur; dolasıyla Milletvekili adaylarını belirlerken büyük ölçüde etkili olacaktır. Dolasıyla seçilecek Meclis parti programına uygun Cumhurbaşkanı ile aynı paralelde düşünen ve uygulayan yapıda olacaktır.
Sistemde Başbakan yoktur; Başkan hem kendi Yardımcılarını; hem Bakanları; hem bürokratları Cumhurbaşkanı Kararnamesi ile atayacaktır. Cumhurbaşkanı veya Bakanlara; Milletvekillerinin soru sorma, gensoru önergesi verme; Milletvekilinin bölgesinin sorununu Bakana iletme gibi bir konumu yoktur. Güven oyu yoktur; dolasıyla sistem araştırılamaz, denetlenemez, sorgulanamaz durumdadır. Cumhurbaşkanı; Cumhurbaşkanı Yardımcıları veya Bakanlar yetim hakkı yese 301 Milletvekilinin istemi; 360 Milletvekilinin soruşturma açılsın imzası ile soruşturma komisyonu kurulabiliyor; komisyon soruşturma açılsın raporu verirse 400 Milletvekilinin onayı ile yüce divana (Anayasa Mahkemesi ); yargılanmak için gidiyor. Soruşturma sürecinde Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi maksadıyla Meclisi seçime götüremiyor; diğer zamanlarda Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi isteğiyle Meclisi seçime götürebiliyor; bu durumda kendisinin de Cumhurbaşkanlığı düşmesi nedeniyle; hem Cumhurbaşkanlığı, hem de Meclisin seçimleri yenileniyor.
Cumhurbaşkanı aynı zamanda Parti Genel Başkanı da olduğundan; dolayısıyla tarafsız olmadığı gibi her tarafa hükmedecek. KHK çıkaracak; bütçeyi yapacak ve Meclisin onayına sunacak; Meclis bir nevi onaylayacak; eğer kabul etmezse bir önceki yılın bütçesi yeniden değerlendirme oranında artırılarak yürürlüğe girecektir. Yaklaşık 2700 adet yasa değişecektir.
18 yaşında bir genç Milletvekili olabilecek; olduğu zaman askerlikten muaf olacaktır. Oysa zorunlu eğitim; okul öncesi eğitimi de dahil edersek 13 yıl olmaktadır. Bir gencin en iyi koşulda liseyi bitirmesi 18 yaşında mümkün olmaktadır; haliyle bu genç herhangi bir alanda iktisas sahibi olamayacaktır. Bir gencin en iyi şartta bir üniversite bitirmesi en erken 22 yaşında mümkün olmaktadır. Kaldı ki bir gencin anatomik gelişimi ve eğitim bilimine ait gelişimleri 24 yaşına kadar sürebilmektedir. Bu durum olumsuzluk yaratacaktır.
Bu durumda yürütme, yasama, yargı Başkan’ın elinde olacak ve sistem tek adamlığı getirecektir. Bu nedenden 18 maddelik Anayasa değişikliğine hayır diyoruz.
