Kağıt para dolar neden uluslarası geçerli para dır?
1971 yılında doların altın karşılığı kaldırılınca, dolar kağıt paraya dönüştü. Buna rağmen kağıt para dolar, halen uluslararası geçerliliğini sürdürüyor.
Neden?
1. Birinci ve önemli neden, ABD ekonomisinin MUTLAK BÜYÜKLÜĞÜNDEN kaynaklanıyor.
Ulusal para ile ulusal hasıla arasında yakın ilişki vardır. Her ülkede, üretimin yapılması ve tüketimin gerçekleşmesi için paraya ihtiyaç vardır. Para ihtiyacı, ulusal hasıla arttıkça artar. Paranın altın, gümüş ya da kağıt olması sonucu değiştirmez.
ABD ekonomisi, dünyanın en büyük üretimini yapan ve tüketimini gerçekleştiren ülkedir. Elinizdeki dolar ile Amerikadan her türlü malı ve hizmeti satın alabilirsiniz. Bu nedenle, ABD'den mal ve hizmet satın almak isteyen ülkeler dolar talep ediyor. Talebi olduğu sürece, dolar geçerli para olarak varlığını sürdürecektir.
2. Uluslararsı ticarette geçerli bir paraya ihtiyaç var. Dolar bu ihtiyaca cevap veriyor. Uluslarası petrol ticareti dolar ile yapılıyor. Petrole ihtiyacı olan ülkeler mecburen ellerinde dolar tutuyor. Bir de silah ve ilaç sanayi var. ABD teknolojik silah üretiyor. İlaç üretiyor. ABD tekelinde bulunan mal ve hizmeti satın almak isteyen ülkeler mecburen dolar tutuyor.
3. Dolara alternatif para üretilemedi.
Dolara karşı harekete geçen BRİCS ülkeleri, ulusal paralar ile ticaret yapmaya başladılar. Ulusal paralardan eksik kalan kısmını ALTIN ile ödemeyi taahhüt ettiler. Yeni bir ödeme sistemi kurdular. Ancak, dolar gibi geçerli bir para üretemediler. Dolar, uluslarası ticarette aracılık göervi yapmaya devam ediyor.
4. Dolar kontratları var.
Uzun vadeli uluslararası parasal kontratlar dolar üzerinden yapıldı. Örneğin, Türkiye 30 yıl vadeli EURO-BOND ihraç etti. AB ülkelerinin de benzer sorumlulukları var. Brics ülkeleri Rusya-Hindistan-Brezilya'nın dahi dolar üzerinden yazılı bonoları uluslararası piyasada işlem görüyor. Bu ülkeler, borçlarını ödemek için dolar telep ediyor. Vade bitimine kadar dolar talep edecekler.
Sonuç;
Uluslararası talep olduğu sürece, dolar, uluslararsı geçerli para olmaya devam edecektir. Ancak bu talep gittikçe azalıyor. Azalmanın gerisinde, doların değer kaybetmesi var. FED, enflasyon sorununu çözemediği taktirde, enflasyondan bağımsız, uluslararası geçeli bir paraya ihtiyaç olacaktır. Unutulmamalıdır ki ihtiyaç uzuv yaratıyor.
Şinasi Kara
