Dövizini sat kampanyası yapılıyor. Ancak, Türkiye'de yerleşiklerin döviz satması ve satılan dövizin ülkede kalması halinde kurlarda büyük bir değişiklik olmaz.
Döviz piyasasında arz ve talebi, ödemeler dengesi bilançosunun aktif ve pasifi belirliyor. Ödemeler dengesi bilançosu ise toplam döviz giriş ve çıkışlarına göre düzenleniyor. Türkiye'den dışarı doğru döviz çıkmadığı sürece, döviz talebi kurları geçici süre etkiliyor.
Bileşik kaplar gibi. Havuzdaki su değişmiyor. Sadece döviz alan ile satanın ellerindeki paralar mübadele ediliyor. İlk etapta, döviz satın alanlar talep yaratıyor gibi görünüyor. Ancak satın alınan döviz bankaya yattığı zaman havuzdaki döviz miktarı değişmiyor.
Bununla beraber vatandaş satın aldığı dövizi yastık altına atar ise havuzdaki su azalır. Döviz talebi olarak sonuç yaratır. Bu nedenle, satın alınan dövizlerin bankaya yatırılması yönünde politika üretmek gerekiyor.
Sorun altın satın almaktan kaynaklanıyor. Altın ithal ediliyor. Karşılığında döviz ödeniyor. Satın alınan her gram altın döviz talebi olarak piyasaya yansıyor. Her ne kadar bankalarda altın hesabı açılıyor ise de bizim halkımız altını bankaya yatırmıyor.
Son günlerdeki kur artışının gerisinde üç türlü talep var. Birincisi panik halinde halkın dolar talebi. İkincisi ithalatçılar mecburen döviz satın alıyor. Üçüncüsü ise finans kesimi.
Tasarruf sahibi parasını korumak için döviz alıyor. Bankadaki Türk Lirası dolar oluyor. Bu durumda talep var. Kuru etkiliyor. Ancak, bir süre sonra nötralize olacak.
İthalatçıların döviz talebi devam eder. Kur arttıkça ithal edilen mal pahalılaşır ve talep düşer.
Finans kesimindeki talep ise gösterge faize bağlıdır. Son günlerde gösterge faiz yüzde 10 seviyelerinde seyrediyor. Finansör yüzde on TL kazancını, kur artışından doğan yüzde 10 ile karşılaştırmak zorunda. Kazandığından daha fazla kur artışı olduğu zaman dolar talep etmez. Eder ise zarar eder. Dolar yüzde 16 arttığına göre finansörün dolar talebi çoktan durmuştur.
İlave efektif talep olmadığına göre kur neden artıyor?
Kuru spekülatörler artırıyor. Kendi aralarında alım-satım yaparak kurları artmış gibi gösteriyorlar. Opsiyon işlemlerinde kar etmek amacıyla piyasa ile oynuyorlar. Volatilite yaratarak düzeni bozuyorlar.
Merkez Bankasına görev düşüyor. Doğrudan piyasaya döviz satarak spekülatörü cezalandırmak lazım. Ki, bir daha elini dolara sürmesin.
