Kur garantili TL mevduat uygulaması ile 10 milyar dolara yakın mevduatın bozulduğu ve TL mevduata geçiş yapıldığı görülüyor. Devam edeceğe de benziyor.
Döviz mevduatın çözülmesi, karşımıza daha az rezerv olarak çıkacaktır. Zira, döviz mevduatın yüzde 25'i oranında, bankalar merkez bankası karşılık hesaplarına dolar yatırıyor. Yatırılan, yüzde 25 lik kısım, merkez bankası rezervlerini oluşturuyor.
Dolar mevduat bozulup, TL mevduata geçilince, merkez bankası çözülen miktara tekabül eden parayı, ilgili bankaya geri ödemek zorunda. Bu zaruret, dolar mevduat bozuldukça artacak ve merkez bankası rezervleri azalacaktır.
Hükümet, rezerv azalmasından rahatsız olmamalıdır. Zira, rezervlerin ülkeye maliyeti vardır. Rezervlerin çokluğu ile övünmek ekonomik akıl ile bağdaşmaz.
2021 yılı Kasım ayında para politikasında iki büyük yanlışlık aynı hafta içerisinde yapılmış ve kurlar aşırı artmış idi. Bunlardan birincisi, döviz mevduat hesaplarına uygulanan karşılıkların yüzde 2 oranında artırılması idi. Bu artış, piyasaya 5,5 milyar dolar civarında talep yaratmış ve kurlar artış sürecine girmişti. Diğeri malum, politika faizini aynı hafta içerisinde düşürülmesiydi. İki hareketin aynı anda yapılması kurları tetikledi.
Kur garantili mevduat uygulması ile, birinci yanlıştan dönüşmüş oldu. Ekonomik anlamda kur garantili TL mevduat uygulaması, kulağı tersten göstermeye benziyor. Nitekim, döviz mevduat bozuldukça, rezervler azalıyor.
Rezerv olarak tutulan doların bankalara iadesi yapılacaktır. Bankalar mevduat TL ye döndüğü için, karşılık hesabından iade edilen doları satmak zorundadır. Zira, bu paralar mevduat sahibine aittir. Mevduattaki dolar satıldığına göre, karşılık hesabındaki de satılmış sayılır.
Dolar hesabının TL ye dönmesi, ödemeler dengesine etki yapmaz. Ancak, rezervlerdeki doların satılması, ödemeler dengesini doğrudan pozitif yönde etkiliyor. Daha açık bir deyimle, karşılık hesaplarından bankalar intikal eden dolar miktarı kadar döviz arzında artış olacaktır.
Döviz arzındaki artış, piyasada kendini gösteriyor. Sistemin topal işlemesine, uygulanmakta olan negatif politika faizi neden oluyor. Bu negatiflik giderildiği anda, kurlar istikrara kavuşacaktır.
